12 Gün Savaşı'nın TASS ve IRNA Devlet Haber Ajanslarında Yansımaları
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.18098354Anahtar Kelimeler:
İletişim Bilimleri, İsrail, Amerika, İran, Rusya, 12 Gün Savaşı, TASS, IRNA.Özet
Bu çalışma, literatürde “12 Gün Savaşı” olarak bilinen İsrail-İran arasında yaşanan çatışmanın müttefik iki devlet olan Rusya ve İran devlet haber ajanslarında nasıl yankı uyandırdığını ortaya koymayı amaçlamıştır. 13 Haziran 2025 tarihinde İsrail Başbakanı Netanyahu, İran’ın nükleer ve askeri altyapısına karşı önleyici bir saldırı harekâtı başlatmış ve İran, “Gerçek Vaat 3” adını verdiği operasyonla bu saldırı harekâtına karşılık vermiştir. ABD ise İsrail’in yanında yer alarak İran saldırısında büyük etki yaratan bir rol üstlenmiştir. Nükleer alanda İran’ın iş birliği içinde olduğu Rusya’nın bu çatışmalara yönelik tavrı önemli bir gözle bakıldığından çalışmada Rusya ve İran devlet haber ajansları TASS ve IRNA ele alınarak bu iki ajansta çatışmalara yönelik verilen haberlerde politik anlayış incelenmiştir. Nitekim medya, küresel siyasi süreç üzerinde etkili olmakta, siyasi ve ideolojik yönelimlerini ortaya koymaktadır. Buna göre araştırmanın sorularını; “TASS ve IRNA devlet haber ajansları politika okuması yapıyor mu?” ve “Bu ajanslar hangi politik anlayış ile haber inşa etmektedirler” oluşturmaktadır. Haberler nitel bir yaklaşımla eleştirel söylem analizi tekniğiyle analiz edilmiştir. Haberlerin analizi Van Dijk’ın eleştirel söylem çözümlemesi modeli çerçevesinde gerçekleştirilmiştir. Van Dijk’ın eleştirel söylem çözümlemesi, mikro ve makro düzeylere dayanmaktadır. Mikro düzeyde; sözcük seçimleri, cümle yapıları, cümleler arasındaki nedensellik ilişkisi ve retorik incelenirken makro düzeyde; tematik ve şematik analiz uygulanmaktadır. Sonuç olarak, örneklem olarak seçilen haber ajanslarının devlet haber ajansları olması göz önüne alındığında devletlerin medyayı kendi politik düzleminde kullandığı sonucuna ulaşmak mümkün olmaktadır. Medyanın amacı, kitleyi bilgilendirmenin ötesine geçerek kitleyi manipüle etmeye dayanmaktadır. Medya, politik söylem çözümlemesi yaparak savaşa yaklaşım sergilemekte ve her ülkenin kendi politikasına yönelik haber inşa etmektedir. Bu inşayı ideoloji şemsiyesi altında yapmaktadır. Medyada verilen mesajlar kitleleri düşmana ve ötekiye karşı bütünleştirmekte ve haberlerde gerçeklik yeniden inşa edilmektedir.
Referanslar
Abulqasimi, Hasan. “Iranʼs Foreign Policy Outlook in Light of New World Order.” Islamic Republic News Agency, 20 May 2023. Erişim 1 Mart 2024. https://en.irna.ir/news/85116322/
Acar, Oğuzhan. “İran’ın Nükleer Bir Güç Olmasının Ortadoğu’daki Olası Sonuçları.” İsrailiyat: İsrail ve Yahudi Çalışmaları Dergisi 8 (2021), 74-112.
Ахмедов, Владимир. “Эволюция ирано-израильских отношений в условиях кризиса в Сирии.” Институт востоковедения РАН, 1 (2023), 147-166.
Alavian, Morteza, and Rami Hasannia. “No-orasiagari va Siyasat-e Khaareji Roosieh Nesbat be Iraan (Iran’s Position in Russian Foreign Policy by Emphasizing Neo-Eurasianism).” Central Eurasia Studies 12/2 (2019), 419-434.
Грэм, Горький. “Аргументы в пользу трехстороннего диалога между Израилем, Россией и США.” In 30 лет полноформатных российско-израильских дипломатических отношений: прошлое, настоящее и будущее, МГИМО(У), 2021.
Geranmayeh, Ellie. Israel and Iran on the Brink: Preventing the Next War. European Union Institute for Security Studies, 2025.
Günay, İbrahim Emre. “Van Dijk’in Eleştirel Söylem Analizi Bağlamında Azerbaycan ve Ermenistan Arasındaki Savaşa İlişkin Le Monde ve Le Figaro’da Kullanılan Haber Başlık ve Girişlerinin Analizi.” Aksaray İletişim Dergisi 4/1 (2022), 46-65.
Eriyanto. Analisis Wacana; Pengantar Analisis Teks Media. Yogyakarta: PT. LkiS Printing Cemerlang, 2019.
Fairclough, Norman. “Critical Discourse Analysis as a Method in Social Scientific Research.” In Ruth Wodak & Michael Meyer (eds.), Methods of Critical Discourse Analysis. SAGE Publications, 2001: 32-62.
Фокина, Вероника Викторовна. “СМИ как акторы мировой политики.” Мировая политика, (2012), 61-65.
IRNA. “ABD’nin Siyonistlerin İran’a Yönelik Saldırılarına Açık İş Birliği.” 20 Haziran 2025.
Erişim: 1 Temmuz 2025. https://tr.irna.ir/news
IRNA. “İbrani Medyası: İran Netanyahu’nun Evini Hedef Aldı.” 15 Haziran 2025.
Erişim: 1 Temmuz 2025. https://tr.irna.ir/news
IRNA. “İran Büyükelçisi: ‘Vur-Kaç Dönemi Sona Erdi’.” 16 Haziran 2025.
Erişim: 1 Temmuz 2025. https://tr.irna.ir/news
IRNA. “İran Füzelerinin İsabeti İsrail’in Güneyini Sarstı.” 24 Haziran 2025.
Erişim: 1 Temmuz 2025. https://tr.irna.ir/news
IRNA. “Siyonist rejim, İran saldırılarındaki kayıplarını 24 ölü, 1200 yaralı olarak açıkladı.” 21 Haziran 2025.
Erişim: 1 Temmuz 2025. https://tr.irna.ir/news
IRNA. “Tel Aviv ve Aşdod’da Yangın ve Panik.” 15 Haziran 2025.
Erişim: 1 Temmuz 2025. https://tr.irna.ir/news
Jafari, Mostafa. “Rahbord-hāye Towse'e Ravābet Irān va Rusiyeh (Strategies for the Development of Iran–Russia Relations).” Manpannameh Elmi Amenit Egtesadi, 8/11 (2021), 3–14.
Карасова, Татьяна. “Региональная политика Израиля и иранская проблема.” Журнал Института востоковедения Российской академии наук, 1 (2020), 105-118.
Klius, Yurii. An International Law Perspective on the 12-Day Israel–Iran War. Kyiv National University / SSRN, 2025.
http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.5365387
Kress, Gunther. “History and Language: Towards a Social Account of Linguistic Change.” Journal of Pragmatics 13/3 (1989), 445-466.
Lasswell, Harold. “The Theory of Political Propaganda.” The American Political Science Review 21/3 (1927), 627-631.
Leeuwen, Theo van. “Critical Discourse Analysis.” In Encyclopedia of Language & Linguistics, 2nd ed., 2006.
Makar, David Tyodzer, and Patrick Pillah Tyodzer. “Twelve Days of Escalation: Analyzing the June 2025 Israel–Iran War and U.S. Precision Strikes on Nuclear Infrastructure.” IRASS Journal of Arts, Humanities and Social Sciences 2/7 (2025), 112.
Малашенко, Алексей. “Ближневосточные конфликты: вероятность обострения…” Пути к миру и безопасности 1 (60) (2021), 120–132.
Özel Özcan, Merve Suna. “2000 yılı sonrası Rusya Federasyonu’nda büyük güç statüsünün sorgulanması.” Güvenlik Çalışmaları Dergisi 21/2 (2019), 177-196.
Rantanen, Terhi, and Anthony Kelly. “Abnegation, Accommodation, Affirmation…” Journalism 21/12 (2019).
Rantanen, Terhi, and Elena Vartanova. “News Agencies in Post-Communist Russia: From State Monopoly to State Dominance.” European Journal of Communication 10/2 (1995), 207-220.
Саварбековна, Чабиева. «Основные результаты взаимодействия и международного сотрудничества России и Ирана в XXI веке». Журнал Ближнего и постсоветского Востока 2 (6) (2024), 88-102.
Sumarlam. Teori dan Praktik Analisis Wacana. Surakarta: Buku Katta, 2019.
Solovyeva, A. Yu. Политические коммуникации. Под ред. Петрунин Ю.Ю. Москва: Спектр Пресс, 2004.
TASS. “Hürmüz Boğazını Kapatma Girişimleri İran Ekonomisi İçin İntihar Olur.” 22 Haziran 2025.
Erişim 1 Temmuz 2025. https://tass.com
TASS. “İran, ABD'nin nükleer tesislerine karşı kullandığı füze sayısıyla aynı sayıda füzeyi ABD üssüne karşı kullandı.” 23 Haziran 2025.
Erişim 1 Temmuz 2025. https://tass.com
TASS. “İran Devrim Muhafızları Ordusu: 23 Haziran’daki İsrail saldırısı…” 23 Haziran 2025.
Erişim 1 Temmuz 2025. https://tass.com
TASS. “İran Genelkurmay Başkanı, ABD’nin saldırılarına karşı kararlı yanıt garantisi verdi.” 23 Haziran 2025.
Erişim 1 Temmuz 2025. https://tass.com
TASS. “İsrail, Tahran’ın kuzeyindeki radar istasyonuna saldırı düzenledi.” 24 Haziran 2025.
Erişim 1 Temmuz 2025. https://tass.com
Topuz, İrem, and Olcan Aslan. “Nitel Bir Araştırma Yöntemi Olarak Eleştirel Söylem Analizi.” Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi 17 (2024), 314-326.
Van Dijk, Teun. “Multidisciplinary CDA: A Plea for Diversity.” In Ruth Wodak & Michael Meyer (eds.), Methods of Critical Discourse Analysis, SAGE Publications, 2001.
Vartanova, Elena, and Andrei Vyrkovsky. “Between the State and the Market: An Analysis of TASS’ Fall and Rise.” Journalism: Theory, Practice & Criticism 21/12 (2020), 1842–1858.
Wodak, Ruth. “What Is CDA? A Summary of Its History, Important Concepts and Its Developments.” In Ruth Wodak & Michael Meyer (eds.), Methods of Critical Discourse Analysis, SAGE Publications, 2001.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 Kübra Erbayrakçı
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
