Uluslararası Dorlion Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi (DASAD)
https://dorlionjournal.com/index.php/pub
Doç. Dr. Yılmaz ARItr-TRUluslararası Dorlion Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi (DASAD) 2980-2806Veiled Perception and the Discipline of Thought: Rūmī’s Mathnawī and Gurdjieff’s Fourth Way in Comparative Perspective
https://dorlionjournal.com/index.php/pub/article/view/151
<p>This article examines how entrenched patterns of thought narrow and veil human perception and inner understanding through a comparative, text-based reading of Jalāl al-Dīn Rūmī’s Mathnawī and G. I. Gurdjieff’s Fourth Way teaching. It focuses on the ways in which, in these two traditions, inner perception is veiled by habits of thought shaped by the nafs and by mechanical mental reactions, as well as on the conceptual and practical frameworks through which this veiling is diagnosed and sought to be overcome. The analysis is based on relevant passages from the Mathnawī and Gurdjieff’s own writings. The Mathnawī is read in light of classical commentaries and key works in the Tasawwuf (Sufism) tradition, while the Fourth Way is examined together with the systematic accounts of P. D. Ouspensky and Maurice Nicoll. In the Mathnawī, the metaphors of the thorn, the colored glass, and the guesthouse are analyzed; in the Fourth Way, the concepts of mechanicality, imagination, identification, buffers, self-observation, and self-remembering are examined. The article argues that the two traditions display certain methodological affinities in diagnosing the veiling of perception, yet differ markedly in their understanding of awakening, the sources on which they rely, and their ultimate aims.</p>Sevim Yılmaz
Telif Hakkı (c) 2026 Sevim Yılmaz
https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
2026-08-182026-08-184213810.5281/zenodo.21986890Artificial Intelligence Driven Ergonomics Strategies in Human Resource Management
https://dorlionjournal.com/index.php/pub/article/view/149
<p>This study examines in detail the importance of ergonomic practices within the framework of human resources management (HRM) and the mediating role played by artificial intelligence (AI) technologies in these processes through analysis. Ergonomics aims to increase work efficiency by protecting the physical, mental, and behavioral health of employees. To achieve these goals, artificial intelligence technologies provide data-based analyses, predictable solutions, and personalized improvement suggestions, enabling more effective and predictable implementation of ergonomic improvements. The impact of ergonomics on critical areas such as employee health, safety, performance, and productivity in human resources management is considered a crucial and decisive factor in organizational performance and success. Artificial intelligence systems, on the other hand, stand out as a strategic tool for optimizing workplace ergonomics, anticipating risks, and generating personalized solutions. This article, drawing on current approaches and case studies in the literature on HRM, ergonomics, and artificial intelligence, analyzes the mediating role of artificial intelligence in ergonomic improvements in HRM using an interdisciplinary approach using document and content analysis.</p>Mahmut Akın
Telif Hakkı (c) 2026 Mahmut Akın
https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
2026-08-242026-08-244212610.5281/zenodo.21947483 A Panel Study on the Institutional Quality-Foreign Direct Investment Link
https://dorlionjournal.com/index.php/pub/article/view/153
<p>Studies examining the factors that affect foreign direct investment (FDI) in developing countries have predominantly focused on traditional determinants and have often overlooked institutional quality. This study examines the relationship between institutional quality and FDI using annual data for 15 developing countries from 2002 to 2023 in a balanced panel framework. In addition to institutional quality, the FDI model includes non-renewable energy consumption, fixed capital, and financial development as explanatory variables. The analysis uses the CADF unit root test, the Pedroni and Westerlund cointegration tests, the AMG and CCE-MG estimators, and the Dumitrescu-Hurlin causality test. The results indicate cointegration among the variables and confirm a heterogeneous panel structure. The long-run estimates show that institutional quality, non-renewable energy consumption, fixed capital, and financial development increase FDI. The causality findings further indicate unidirectional causality from each explanatory variable to FDI. These findings provide policy implications for developing countries seeking to attract foreign investment through improvements in institutional quality, capital accumulation, energy-sector capacity, and financial development.</p>Sevgi Sümerli SarıgülMurat MenevşeMurat Çetin
Telif Hakkı (c) 2026 Sevgi Sümerli Sarıgül, Murat Menevşe, Murat Çetin
https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
2026-09-182026-09-184211710.5281/zenodo.22832458Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemi’nin Bürokratik İşleyişe Etkilerinin Mevzuat Açısından Analizi
https://dorlionjournal.com/index.php/pub/article/view/158
<p>Türkler, tarih boyunca güçlü bir devlet geleneği oluşturmuş; farklı dönemlerde kurdukları devletlerde yönetim anlayışlarını tarihî birikimleri ile içinde bulundukları coğrafi ve siyasi koşullar doğrultusunda şekillendirmiştir. Cumhuriyet’in ilanıyla birlikte Türkiye’de modern devlet yapılanması benimsenmiş, tek parti yönetimi, çok partili hayata geçiş, 1960 ve 1980 askerî müdahaleleri sonrasında gerçekleştirilen anayasal ve yönetsel düzenlemeler ile yönetimde etkinlik ve koordinasyonu artırmaya yönelik reformlar Türk yönetim sisteminin dönüşümünde belirleyici olmuştur. Bu süreçte demokratikleşme ve merkezileşme eğilimleri birbirini etkileyen iki temel dinamik olarak gelişmiş; kamu yönetiminin örgütlenmesi ve bürokratik işleyişi de bu dönüşümden doğrudan etkilenmiştir. Tarihsel gelişim, 2017 yılında parlamenter sistemden Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemine geçilmesiyle yeni bir aşamaya ulaşmış ve Türk yönetim sisteminin hukuki ve kurumsal yapısında kapsamlı değişiklikler gerçekleştirilmiştir. Literatürde Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemine ilişkin çalışmaların büyük bölümü siyasal sistem, kuvvetler ayrılığı ve kamu yönetimi üzerindeki etkiler üzerinde yoğunlaşırken, sistemin bürokratik işleyişe etkilerini anayasal ve yasal düzenlemeler çerçevesinde bütüncül biçimde inceleyen çalışmaların sınırlı olduğu görülmektedir. Bu doğrultuda çalışma, başta Türkiye Cumhuriyeti Anayasası olmak üzere Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemine geçiş sürecinde değiştirilen temel anayasal ve yasal düzenlemeleri sistematik olarak inceleyerek bu boşluğu doldurmayı amaçlamaktadır. Çalışmada, nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Yapılan değerlendirmeler sonucunda, yeni sistemle birlikte bürokraside karar alma süreçlerini hızlandırmak, kurumsal yapıyı sadeleştirmek ve yürütmede koordinasyonu güçlendirmek amacıyla anayasal ve yasal düzeyde kapsamlı değişikliklerin gerçekleştirildiği tespit edilmiştir. Bu kapsamda Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemi, yürütme yetkisinin merkezileştirilmesi, bürokratik örgütlenmenin yeniden yapılandırılması ve kamu yönetiminin karar alma mekanizmalarının yeniden düzenlenmesi bakımından önemli değişiklikler getirmiştir. Bununla birlikte, bürokratik etkinliğin yalnızca mevzuat değişiklikleriyle sağlanamayacağı; hukuki düzenlemelerin uygulamadaki sonuçları, kurumlar arası koordinasyon, idari kapasite, dijitalleşme düzeyi, insan kaynağının niteliği ve hesap verebilirlik mekanizmalarının etkinliğinin de kamu yönetiminin performansını doğrudan etkilediği sonucuna ulaşılmıştır.</p>Mehmet Şirin Çetin
Telif Hakkı (c) 2026 Mehmet Şirin Çetin
https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
2026-09-192026-09-194212310.5281/zenodo.22846006Devlet İradesinden Hukuk Bilincine: Hugo Krabbe’de Egemenliğin Yeniden Temellendirilmesi
https://dorlionjournal.com/index.php/pub/article/view/161
<p>Bu çalışma, Hugo Krabbe’nin devlet ve hukuk teorisini egemenlik kavramı ekseninde incelemektedir. İncelemenin hareket noktasını, hukukun bağlayıcı gücünün devlet iradesinden bağımsız olarak nasıl temellendirilebileceği sorusu oluşturmaktadır. Nitel doküman incelemesine dayanan çalışma kapsamında Krabbe’nin yaşamı, kamu yönetimi tecrübesi ve başlıca eserleri kısaca ele alınmakta; ardından devlet egemenliği öğretisinin tarihsel arka planı Bodin, Hobbes, Rousseau, Austin ve Jellinek üzerinden ortaya konulmaktadır. Krabbe’nin bu geleneğe yönelttiği itiraz, iradeyi hukuki bağlayıcılığın kaynağı olmaktan çıkarmasına dayanmaktadır. Ona göre devletin otoritesi, hukukun otoritesinden ayrı ve ona önce gelen bir güç değildir. Bu nedenle egemenlik devlete değil, hukuka ait bulunmaktadır; hukukun bağlayıcılığı ise insanın hukuki değer verme yetisini ifade eden hukuk bilincine dayanmaktadır. Çalışmada ayrıca Krabbe’nin Duguit, Kelsen ve Schmitt karşısındaki yeri belirlenmektedir. Makalenin temel iddiası, Krabbe’nin özgünlüğünün devleti hukukla sınırlama düşüncesinde değil, hukuktan önce var olduğu varsayılan bağımsız bir devlet iktidarını reddetmesinde bulunduğudur. Kamusal güç, ancak hukuk tarafından yetkilendirildiği ölçüde otorite kazanabilmektedir. Bununla birlikte hukuk bilinci kavramı; normatif geçerlilik, toplumsal çoğulculuk ve istisnai durumlarda kararın meşruiyeti bakımından önemli güçlükler de doğurmaktadır.</p>Feyza Ölçek
Telif Hakkı (c) 2026 Feyza Ölçek
https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
2026-09-262026-09-264213110.5281/zenodo.22925947Türk Dünyasında Savunma Diplomasisi ve Koşullu Entegrasyon: Azerbaycan Modelinden Orta Asya’ya
https://dorlionjournal.com/index.php/pub/article/view/163
<p>Bu çalışma, Türkiye’nin Türk Dünyası ülkelerine yönelik savunma ihracatını bir dış politika ve savunma diplomasisi aracı olarak incelemekte ve savunma diplomasisinin hangi koşullar altında kimlik temelli entegrasyonu kolaylaştırdığını karşılaştırmalı bir perspektiften analiz etmektedir. Çalışmanın temel amacı, Türkiye’nin savunma sanayiindeki dönüşümün Türk Dünyası ile ilişkilerde yalnızca ekonomik ve askerî bir iş birliği alanı oluşturmadığını, aynı zamanda kimlik temelli ve kurumsal entegrasyonu destekleyen bir mekanizma işlevi gördüğünü ortaya koymaktır. Çalışma, konstrüktivist (inşacı) yaklaşım ile mekanizma temelli orta menzilli teorinin sentezine dayanan özgün bir “koşullu entegrasyon” modeli önermektedir. Bu modele göre savunma ihracatı entegrasyonun doğrudan bir nedeni değildir; yüksek kimliksel bağların ve düşük jeopolitik baskının bir arada bulunduğu bağlamlarda entegrasyonu kolaylaştıran bir mekanizmaya dönüşmektedir. Karşılaştırmalı vaka analizi yöntemi kullanılarak Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan ve Türkmenistan incelenmektedir. Azerbaycan referans vaka olarak ele alınırken diğer ülkeler savunma iş birliğinin kurumsal derinliği, kimliksel bağlar, jeopolitik yapı ve yapısal kısıtlar açısından karşılaştırılmaktadır. Bulgular; Azerbaycan’ın stratejik, Kazakistan’ın işlevsel, Özbekistan’ın gelişmekte olan, Kırgızistan ve Türkmenistan’ın ise ağırlıklı olarak sembolik entegrasyon düzeyinde kaldığını göstermektedir. Sonuç olarak çalışma, savunma diplomasisinin Türk Dünyası’nda entegrasyonu destekleme potansiyelinin yüksek olduğunu, ancak bu etkinin jeopolitik baskılar, dışa bağımlılık, kurumsal kapasite ve ülkeler arasındaki farklı yapısal koşullar nedeniyle sınırlı kaldığını ortaya koymaktadır.</p>Çağlar Özer
Telif Hakkı (c) 2026 Çağlar Özer
https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
2026-10-242026-10-244212810.5281/zenodo.23580886Kozmetik Cerrahiye Yönelik Tutumların Sosyo-Demografik Değişkenler ve Dindarlık Açısından İncelenmesi
https://dorlionjournal.com/index.php/pub/article/view/162
<p>Bu araştırmanın amacı, bireylerin kozmetik cerrahiye yönelik tutumlarının sosyodemografik değişkenler ve dindarlık açısından farklılaşıp farklılaşmadığını incelemektir. Günümüzde kozmetik cerrahi, yalnızca tıbbi bir müdahale alanı olarak değil, bedenin toplumsal görünürlüğü, güzellik standartları, sosyal kabul ve bireysel tercihlerle ilişkili çok boyutlu bir olgu olarak değerlendirilmektedir. Bununla birlikte beden üzerinde gerçekleştirilen estetik müdahaleler, dinî inançlar, bedene yüklenen anlamlar ve yaratılışa müdahale düşüncesi bağlamında da tartışılmaktadır. Bu doğrultuda araştırmada yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi, çalışma durumu, aylık hane geliri ve yaşanılan evin mülkiyet durumu gibi sosyodemografik değişkenlerin yanı sıra bir dine ait olma, okul dışında din eğitimi alma, din eğitiminin kaynağı ve öznel dindarlık düzeyi ele alınmıştır. Nicel araştırma yaklaşımına dayanan çalışmanın örneklemini Ankara’da yaşayan 453 katılımcı oluşturmaktadır. Veriler kişisel bilgi formu ve Kozmetik Cerrahiyi Kabul Ölçeği aracılığıyla elde edilmiştir. Verilerin analizinde betimsel istatistiklerin yanı sıra bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizinden yararlanılmıştır. Bulgular, kozmetik cerrahiye yönelik tutumların yaş, eğitim düzeyi ve çalışma durumu bakımından anlamlı biçimde farklılaştığını göstermektedir. Ayrıca bir dine ait olmadığını belirten katılımcıların kozmetik cerrahiyi kabul düzeylerinin bir dine ait olduğunu belirten katılımcılardan daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Öznel dindarlık düzeyi yükseldikçe kozmetik cerrahiye yönelik kabulün azaldığı görülmüştür. Araştırma sonuçları, kozmetik cerrahiye yönelik tutumların yalnızca bireysel estetik tercihlerle açıklanamayacağını; toplumsal konum, yaşam koşulları, dinî aidiyet ve öznel dindarlıkla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Çalışma, kozmetik cerrahiye yönelik tutumlar ile seçili sosyodemografik ve dinî değişkenler arasındaki ilişkiyi ortaya koyarak din sosyolojisi literatürüne katkı sağlamaktadır.</p>Ayça Yıldırımİhsan Çapcıoğlu
Telif Hakkı (c) 2026 Ayça Yıldırım, İhsan Çapcıoğlu
https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
2026-10-262026-10-264213110.5281/zenodo.23651636