Aşk ve Farklı Uygarlıklara Göre Biçimlenişleri: Felsefi ve Sosyolojik Bir Analiz

Abstract

Aşk, tarihsel olarak hem bireysel deneyimde ve hem de düşünce tarihinde en süreklilik gösteren ve en dönüştürücü temalardan biri olmuştur. Metafizik bir güç, etik bir sorun ve psikolojik bir dürtü olarak kavramsallaştırılmasının yanı sıra aşk, kurumlar, ahlaki sistemler ve toplumsal cinsiyet normları tarafından şekillendirilen, kültürel olarak düzenlenen bir toplumsal olgu olarak da işlev görmüştür. Bu makale, aşkın felsefi tanımlarını, Batı ve İslam medeniyetlerindeki uygarlık temelli dönüşümlerini ve geç modern dönemdeki sosyolojik yeniden formülasyonlarını izleyerek kavramsal ve karşılaştırmalı bir analiz sunmaktadır. Özellikle Giddens’ın “saf ilişki” kavramı, Bauman’ın “akışkan aşk” teorisi ve Illouz’un “duygusal kapitalizm” analizine dayanan çalışma, aşkın dinî-metafizik çerçevelerden giderek modern kurumlar, tüketim kültürü ve refleksif benlik kimliği tarafından aracılanan biçimlere doğru kaydığını ileri sürmektedir. Makale, aşkın hem varoluşsal bir sabite hem de tarihsel olarak değişken bir toplumsal inşa olmaya devam ettiği; mahremiyetin üretimi, cinselliğin düzenlenmesi ve toplumsal cinsiyetin kültürel yeniden üretimiyle derin bir biçimde iç içe geçtiği sonucuna ulaşmaktadır.