2025 Yılı Türk Halk Bilimi Lisansüstü Tezlerinde Göçün Tematik Konumlandırılışı: Kimlik, Ritüel ve Kültürel Bellek Eksenli Bir Değerlendirme

Özet

Bu çalışma, Türkiye’de göç alanında yapılmış bibliyografik ve bibliyometrik araştırmaları halkbilimi perspektifiyle yeniden değerlendirerek, 2025 yılında halkbilimi alanında hazırlanmış lisansüstü tezlerde göç olgusunun nasıl konumlandırıldığını tematik içerik analizi yoluyla incelemektedir. 2000 yılı sonrasında ülkemizde ve tüm dünyada meydana gelen gelişmeler sonucu artan göç konusuna odaklanılmaktadır. Özellikle 2015 yılı sonrasında göç konusunun, tüm dünyada olduğu gibi Türkiye’de de popüler olduğu ve multidisipliner alanlarda incelendiği görülmektedir. Göçün getirdiği uyum problemleri, devlet politikaları, sosyolojik unsurların değişimi ve uluslararası ilişkilerdeki konjonktürün ele alınmasının yanında, göçle değişen kültürel değerler de öne çıkmaktadır. Bu çerçevede incelenen 21 tez üç ana başlık altında sınıflandırılmıştır: göç ve kimlik–kültürel bellek eksenli çalışmalar, göç ve ritüel bağlamında ele alınan çalışmalar ve göçün arka planda konumlandırıldığı çalışmalar. Elde edilen veriler, zorunlu göç ve mübadele temalarının tezlerde kimliğin yeniden inşası bağlamında öne çıktığını göstermektedir. Ritüel merkezli çalışmalarda ise göçün folklor unsurlarının değişimi üzerindeki etkisine odaklanıldığı görülmektedir. İlaveten incelenen çalışmalarda göçün sözlü kültür unsurlarına, halk takvimine, halk hekimliğine ve inanç uygulamalarına ilişkin sınırlı sayıda çalışmaya rastlanmıştır. Bu çalışma, göçle ilgili sayıca çok çalışmanın bulunmasının ötesinde, göçün halkbilimiyle olan ilişkisi ve değişim sürecine etkisi konusuna odaklanılmasına ihtiyaç duyulduğunu ortaya koymaktadır.